Geçtiğimiz yıllarda döviz piyasası, bankaların kendi aralarında işlem yaptığı bir piyasa olmaktan çıkmış, aracı kurumların yanı sıra finans harici faaliyet alanlarında çalışan kurumlar, yatırım firmaları, emeklilik fonları ve hedge fonları gibi piyasa yapıcıları ve finans kurumlarının da katıldığı bir piyasa halini almıştır. Odak noktası, ithalatçı ve ihracatçılara hizmet vermenin de ötesine geçmiş, büyük miktarlardaki deniz aşırı yatırımların ve günümüzde gerçekleşen diğer sermaye akışlarının gerçekleştirilmesini içerir hale gelmiştir.
Daha sonra döviz piyasasında yapılan günlük işlemler gittikçe popüler bir hale gelmiş ve birçok firma küçük yatırımcıya alım satım imkanı sunmuştur. Döviz işlemleri, borsa dışında alım satımın yapıldığı bir piyasada gerçekleştirilmektedir, diğer bir deyişle verilen emirlerin eşleştirildiği merkezi bir takas ve saklama kurumu bulunmamaktadır. Ancak dünyanın çeşitli yerlerinde (önem sırasına göre) Londra, New York, Tokyo, Singapur, Frankfurt, Cenevre ve Zürih, Paris ve Hong Kong’da coğrafi konumları itibariyle belirlenmiş işlem ‘merkezleri’ de bulunmaktadır. Esasen döviz işlemleri, piyasa katılımcıları arasında varılan bir mutabakat çerçevesinde sözlerin yerine getirilmesine yönelik güven ve itibara dayalı bir şekilde gerçekleştirilmektedir. Bankaların birbirleriyle işlem yapmaları durumunda tamamen bu kriterler esas alınarak işlemler gerçekleştirilmektedir. Perakende piyasasında ise müşteriler, işlem yaparken kullanabilecekleri finansmanın aracı kuruma yatırılması karşılığında kendileri ve aracı kurumları aralarında gerçekleştirilmiş yasal geçerliliğe sahip yazılı bir sözleşmenin icra edilmesini talep ederler.
Bazı piyasa katılımcıları, ticari mal alım veya satımı için uluslararası işlemlerde bulunmak üzere emtia piyasasında yer alabilirken bazılarıysa tesis ve ekipmanlara ‘doğrudan yatırım’ yapabilir veya uluslararası alanda kısa vadeli borçlanma enstrümanlarının alım satımını yaparak ‘para piyasası’nda işlem yapabilir. Çeşitli yatırımcılar, risk sermayesi yatırımcıları ve spekülatörler de birkaç dakika ile birkaç yıl arasında değişen herhangi bir zaman diliminde çeşitli piyasalar üzerinde yoğunlaşabilirler. Ancak ister resmi ister özel olsun ve amaçları ister yatırım, risk azaltımı (hedging), spekülasyon, arbitraj, ithalat bedellerinin karşılanması veya döviz kurunu etkilemek olsun, tüm bu katılımcılar ilgili para birimlerinin toplam arz ve talebini belirleyen birer oyuncudur ve hepsi, ilgili döviz kurunun o anki tutarının belirlenmesinde kendi çaplarında bir rol oynarlar.
|